Beheer van
de Randmeren
Gastvrije Randmeren is vergunninghouder voor het maaien van waterplanten in de Randmeren en coördineert de uitvoering samen met de Stichting Maaien Waterplanten Randmeren. Gemeenten stellen budget beschikbaar via de coöperatie; provincies dragen bij via subsidies. Elke zomer wordt zo'n 600 hectare gemaaid, met een accent op het Gooi- en Eemmeer.
Het maaien wordt uitgevoerd door lokale vissers die hun boot jaarlijks ombouwen tot maaiboot, onder coördinatie van de Stichting Maaien Waterplanten. Een aanpak waar de hele regio al sinds 2014 bij betrokken is. In 2026 verlengden Gastvrije Randmeren en de Stichting Maaien hun samenwerking opnieuw voor een periode van vijf jaar.
Heading 1
Heading 2
Heading 3
Heading 4
Heading 5
Heading 6
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur.
Block quote
Ordered list
- Item 1
- Item 2
- Item 3
Unordered list
- Item A
- Item B
- Item C
Bold text
Emphasis
Superscript
Subscript
Innovatie in de maaitechniek
Een belangrijke stap in de verbetering van de maaitechniek was de ontwikkeling van een innovatief maaiponton, opgepakt door de Stichting Maaien Waterplanten Randmeren samen met maaiende visserijbedrijven en twee lokale machinebouwers. Het ponton beschikt over een innovatieve maaikop met een afstelbare maaibalk en een maaicapaciteit die ongeveer het dubbele is van de oude maaiboot. Tussentijds lossen van maaisel is niet langer nodig. In juni 2024 werd het ponton feestelijk in gebruik genomen in de haven van WSV de Eendracht in Bunschoten-Spakenburg. Het budget werd bij elkaar gebracht door meer dan 20 watersportbedrijven en verenigingen, de provincies Flevoland, Gelderland, Utrecht en Noord-Holland, private partijen en de 15 samenwerkende Randmeergemeenten.
Recreanten worden actueel geïnformeerd over de bevaarbaarheid via de app waterplanten.nu, ontwikkeld samen met Techmaps. De app synchroniseert dagelijks met de maaiprestaties van alle maaiboten en laat in realtime zien welke locaties gemaaid zijn en waar veel of weinig waterplanten staan. Op het Markermeer en IJmeer loopt sinds 2021 een vergelijkbare samenwerking onder coördinatie van gemeente Hoorn en de Stichting Maaien Waterplanten IJmeer Markermeer.
Aanlegplaatsen en natuureilanden
Gastvrije Randmeren beheert namens de gemeenten ongeveer 300 aanlegplaatsen op 13 natuureilanden en in 2 natuurhavens. De werkzaamheden lopen uiteen van het vervangen van damwanden en steigers tot het uitdiepen van toegangsgeulen en het snoeien van bomen. Bekijk de actuele onderhoudswerkzaamheden hier.
Vrijwel het hele gebied is aangewezen als Natura 2000-gebied onder de Vogel- en Habitatrichtlijn. De waterplanten en het onderwaterleven worden doorlopend gemonitord: door Rijkswaterstaat driejaarlijks, door Gastvrije Randmeren via eigen onderzoek en door het Lectoraat Ecologie IJsselmeergebied van Aeres Hogeschool in Almere.
Maaien waterplanten 2027-2032: afspraken in de maak
De behoefte aan het maaien van waterplanten blijft de komende jaren onverminderd groot. Voor de periode 2027–2032 ligt er een voorstel voor nieuwe gemeentelijke afspraken, voortbouwend op de samenwerking die voor 2022–2026 al was ingericht. Het maaien gebeurt in samenwerking met de Stichting Maaien Waterplanten Randmeren en Techmaps.
Belangrijke vaargebieden blijven zo toegankelijk voor recreanten, varend erfgoed en hulpdiensten. Tegelijk werken we met Rijkswaterstaat Midden-Nederland, Waterschap Vallei en Veluwe, Waterschap Zuiderzeeland en de provincies Flevoland, Noord-Holland en Utrecht aan bredere verbetering van ecologie en waterbeheer binnen het Programma Aanpak Grote Wateren.
Structurele oplossingen vragen om rijksbetrokkenheid
Maaien is de meest pragmatische aanpak om jaarlijks zoveel mogelijk vaarruimte vrij te maken, maar een echte oplossing voor de watersport vraagt om meer. Waterplanten zijn geen probleem dat je oplost, maar een realiteit waar je zorgvuldig mee omgaat. De verbeterde waterkwaliteit in de Randmeren is goed nieuws: waterplanten maken het watersysteem sterker en gezonder. Tegelijk vragen ze op sommige plekken om extra aandacht voor bevaarbaarheid en veiligheid.
Daarom werken gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat, waterschappen en waterrecreatie-organisaties samen aan een aanpak die natuur en recreatie in balans houdt. De basis voor de gezamenlijke aanpak werd gelegd in de Samenwerkingsovereenkomst waterplanten zuidelijk IJsselmeergebied, ondertekend in december 2019 door provincies, gemeenten, het Rijk en waterrecreatiepartijen.
De structurele oplossing ligt in het verdiepen van vaarroutes, zodat waterplanten niet meer naar het oppervlak komen. Zandwinning kan daarin een rol spelen. In de Zandwinstrategie IJsselmeergebied 2025-2050 van het Rijk zijn recreatievaart en de waterplantenproblematiek belangrijke thema's. Overheden zijn aan zet om het belang van bevaarbaarheid mee te nemen in de lopende PAGW- en KRW-projecten voor ontwikkeling van onderwaternatuur en schoon water.
Drie urgente knelpunten zijn voorgelegd aan de Tweede Kamer:
1. Veiligheid en bereikbaarheid
Verdiepte vaargeulen bij Edam, Volendam, Muiden en Almere zijn noodzakelijk voor de veiligheid van bevaarders en de bereikbaarheid van hulpdiensten. Gevraagd: €66,7 miljoen eenmalig voor 27,8 kilometer vaarweg.
2. Structureel maaibudget
De regio heeft de uitvoeringsstructuur, maar heeft rijksbudget nodig om die te kunnen continueren. Gevraagd: €1 miljoen per jaar van het ministerie van I&W, plus een omgevingsmanager waterrecreatie bij Rijkswaterstaat.
3. Waterkwaliteit Gooi- en Eemmeer
Zonder ingrijpen dreigt terugkeer van blauwalg en algengroei. Grootschalig herstel via de Programmatische Aanpak Grote Wateren is nodig. Gevraagd: €50 - 75 miljoen op de begrotingen van LNV en I&W, uiterlijk 2030.
Gemeenten en provincies staan klaar om samen met het Rijk aan structurele oplossingen te werken. Lees de [samenvatting van het positionpaper] (link PDF) of bekijk het volledige [Doorzicht op Samenwerking Werkgroep Waterplanten](link Sweco PDF) voor de uitgebreide onderbouwing.
Actuele onderhoudswerkzaamheden
Kijk hier voor de actuele stand van zaken van onderhoud aan eilanden en aanlegplaatsen.
Het oudste eiland van de randmeren (als werkeiland aangelegd) biedt een onderkomen aan veel vogelsoorten. Daarom staat het eiland in het nabijgelegen Bunschoten-Spakenburg bekend onder de naam Vogeleiland. Het is een geliefde vaarbestemming voor natuurliefhebbers en kanoërs. Op eiland de Dode Hond is in januari gestart met groot onderhoud aan de kades en aan de drijvende steiger. Eind 2018 is het groenonderhoud al gedaan. Het teveel aan struiken is teruggesnoeid en de Berenklauw die op het recreatiedeel groeide, is weggehaald. De kade aan de buitenkant (de zuidkant) van het eiland was over de hele lengte door stormschade wat verzakt. Deze verzakkingen worden hersteld, zodat bij aanvang van het seizoen weer veilig in- en uit kan worden gestapt. De kade aan de binnenhaven (noordkant) had hier en daar spoelgaten door de verslechterde houten damwand. In het kader van groot onderhoud worden de planken van deze damwand vervangen en worden de spoelgaten opgevuld. Bovendien wordt de kade voorzien van een drenkelingentrap. Verder wordt de drijvende steiger aangepast met verlaagde aanlegplaatsen speciaal voor kano’s.
De Biezen is een relatief klein en rustig natuureiland in het Wolderwijd. De komvormige haven wordt omsloten door bomen waardoor je beschut ligt. De steiger in de haven was aan verbetering toe. De kwaliteit was slecht en er kon niet optimaal gebruik van worden gemaakt. Maart 2019 wordt de steiger vervangen. Deze wordt een keer zo breed zodat nu aan twee kanten worden aangelegd.
Knarland heeft een heel eigen karakter, met een open middengedeelte wat een beetje een Waddengevoel geeft. Aan de overkant ligt een eiland van Natuurmonumenten waar twee ossen de dienst uitmaken. Niet te bezoeken maar wat een mooi gezicht! In twee achtereenvolgende winters zijn de haven en beide in-/uitvaarroutes verdiept naar een diepte van 1.50/2.00 meter.
Het vrijkomende zand is gebruikt voor verschillende bouwprojecten in de omgeving. Wat nog over is gebleven, is het weghalen van een nabijgelegen ondiepte in het Wolderwijd die oorspronkelijk is aangelegd voor rietaanplant. Het onderzoek naar de toepasbaarheid van het materiaal is gestart. Met een deel van het zand wordt een strandje op Knarland aangelegd.